Giãn cơ cho dân văn phòng: 8 động tác 5 phút tại bàn
Dân văn phòng nên đứng dậy giãn cơ sau mỗi 30 đến 60 phút ngồi, tập trung vào cổ, vai, ngực, lưng, cổ tay và phía trước hông. Mỗi động tác giữ khoảng 10 đến 30 giây, kéo vừa đủ căng và không đau. Cả chuỗi 8 động tác mất khoảng 5 phút ngay tại bàn.
Ngồi lâu làm cơ nào bị căng?
Khi ngồi nhiều giờ trước màn hình, đầu hơi chúi ra trước, vai khép lại và lưng tròn dần. Cơ ngực và phía trước hông bị rút ngắn, còn cơ lưng trên và cổ phải gồng giữ đầu. Cổ tay cũng giữ một tư thế gập lâu khi gõ phím.
Giãn cơ không phải thuốc. Nó không hứa hết mỏi hay hết đau, nhưng đứng dậy, đổi tư thế và kéo giãn nhẹ thường làm cơ thể dễ chịu hơn sau một giờ ngồi. WHO khuyên người trưởng thành hạn chế thời gian ngồi lâu và thay bằng vận động ở bất kỳ mức nào, dù chỉ vài phút.
Chuỗi 5 phút tại bàn
Làm theo thứ tự từ trên xuống dưới. Hít thở đều trong mỗi động tác. Đau thì dừng.
| Động tác | Vùng giãn | Giữ | Tư thế |
|---|---|---|---|
| Nghiêng cổ | Cổ bên | 20 giây mỗi bên | Ngồi |
| Thu cằm | Gáy | 5 lần, giữ 2 giây | Ngồi |
| Xoay vai | Vai | 10 vòng chậm | Ngồi hoặc đứng |
| Giãn ngực ở khung cửa | Ngực | 30 giây mỗi bên | Đứng |
| Giãn lưng, tay đặt trên ghế | Lưng, hai bên sườn | 20 đến 30 giây | Đứng |
| Giãn tay sau qua đầu | Tay sau, vai | 20 giây mỗi bên | Đứng hoặc ngồi |
| Giãn cổ tay | Cổ tay, cẳng tay | 15 giây mỗi chiều | Ngồi hoặc đứng |
| Giãn phía trước hông | Hông, đùi trước | 20 giây mỗi bên | Đứng hoặc quỳ trên thảm |
Nghiêng cổ
Ngồi thẳng lưng, hai vai thả lỏng. Nghiêng tai phải về vai phải, tay phải đặt nhẹ lên đầu kéo thêm chút. Kéo rất nhẹ, vai bên kia luôn hạ xuống. Đổi bên. Đừng giật đầu và đừng nhún vai theo.

Thu cằm
Ngồi hoặc đứng thẳng lưng. Đẩy cằm lùi thẳng ra sau, đầu trượt ngang về sau, giữ hai giây rồi thả. Đầu lùi ngang, không cúi hay ngửa. Đây là bài nhẹ để nhắc đầu về lại phía trên vai.

Xoay vai
Nhún hai vai lên sát tai, kéo ra sau, hạ xuống rồi đưa về trước thành vòng tròn chậm. Vòng càng rộng càng tốt, cổ thả lỏng. Hít vào khi nhún lên, thở ra khi hạ.
Giãn ngực ở khung cửa
Đứng cạnh khung cửa, đặt cẳng tay áp vào khung, khuỷu tay cao ngang vai. Bước chân cùng bên lên một bước, xoay ngực nhẹ ra xa tay tới khi thấy căng ngực trước. Giữ bụng siết, không ưỡn lưng. Hạ khuỷu về ngang vai nếu thấy đau vai.
Giãn lưng, tay đặt trên ghế
Đứng cách ghế một sải tay, hai tay đặt trên lưng ghế (ghế chắc, đặt sát tường). Lùi hông ra sau, hạ ngực xuống giữa hai tay đến khi thân gần song song sàn, giữ. Tay và lưng thành một đường dài, gối hơi chùng. Thở sâu vào hai bên sườn.

Giãn tay sau qua đầu
Đưa một tay lên, gập khuỷu cho bàn tay chạm lưng trên, tay kia nhẹ nhàng đẩy khuỷu về phía sau đầu. Hạ vai xuống, đừng ưỡn lưng. Đổi bên.

Giãn cổ tay
Duỗi tay phải ra trước ngang vai, lòng bàn tay hướng ra trước. Tay trái kéo nhẹ các ngón tay phải về phía người, giữ, rồi lật úp bàn tay kéo xuống. Khuỷu duỗi thẳng, kéo nhẹ vừa đủ căng. Đừng kéo mạnh.
Giãn phía trước hông
Quỳ gối phải trên thảm, chân trái bước lên trước, gối trái gập khoảng chín mươi độ. Siết mông phải, đẩy hông nhẹ về trước đến khi căng phía trước hông phải. Thân người thẳng đứng, không ưỡn lưng. Đổi bên.

Mỗi bao lâu nên đứng dậy giãn?
Không cần giãn cả chuỗi mỗi lần. Chia nhỏ trong ngày dễ giữ hơn.
| Giờ | Làm gì | Thời gian |
|---|---|---|
| 9 giờ | Thu cằm, xoay vai | 1 phút |
| 11 giờ | Nghiêng cổ, giãn cổ tay | 2 phút |
| 14 giờ | Giãn ngực khung cửa, giãn lưng tay đặt ghế | 2 phút |
| 16 giờ | Giãn tay sau, giãn phía trước hông | 2 phút |
Hoặc cứ mỗi 30 đến 60 phút, đứng dậy, uống nước, đi vài bước và làm một hai động tác.
Động tác giãn xoay cổ có an toàn không?
Hãy tránh xoay cổ tròn nhanh và ngửa cổ ra sau. App hướng dẫn quay đầu chậm sang trái nhìn qua vai, về giữa, rồi sang phải, ba nhịp mỗi bên, không ngửa cổ. Vai giữ yên.
Nếu bạn chóng mặt, nhức đầu hoặc tê tay khi xoay cổ, hãy dừng và hỏi bác sĩ.
Tư thế ngồi và bàn làm việc
Giãn cơ chỉ là một nửa. Nửa còn lại là cách bạn ngồi:
- Màn hình ngang tầm mắt, cách một sải tay.
- Hai bàn chân chạm sàn, gối gập khoảng vuông góc.
- Khuỷu tay gần thân, cổ tay thẳng khi gõ phím.
- Đổi tư thế thường xuyên, không ngồi cứng một kiểu quá lâu.
Tăng sức cho lưng nếu có chỗ chắc
Giãn cơ giúp thả lỏng. Một chút tập sức mạnh cho lưng cũng hữu ích nếu bạn có chỗ an toàn. Nếu nhà có một chiếc bàn thật chắc (không phải bàn gấp, bàn kính hay bàn có bánh xe), bạn có thể thử bài hạ chậm dưới gầm bàn:

Đây là bài kéo cho lưng và tay trước, hạ người bốn nhịp rồi về lại tư thế đầu. Phải kiểm tra bàn kỹ: nắm mép kéo mạnh lên trên, nếu mép nhấc lên dù chỉ chút ít thì không dùng. Bài này không dành cho người đang mang thai hoặc đau vai, khuỷu, lưng dưới. Xem đủ cách làm và lưu ý ở trang Hạ chậm dưới gầm bàn.
Ai nên thận trọng, khi nào nên đi khám?
Hãy hỏi bác sĩ trước nếu bạn đang chấn thương cổ, vai hoặc lưng, có bệnh cột sống, hoặc đang mang thai. Người lớn tuổi chỉ nên giãn nhẹ, đứng cạnh ghế chắc.
Dừng giãn và đi khám nếu có:
- Đau nhói, đau lan xuống tay hoặc chân.
- Tê hoặc yếu tay.
- Chóng mặt, nhức đầu dữ dội.
- Đau không đỡ sau vài ngày, hoặc đau tăng về đêm.
Giãn cơ không thể thay thế việc khám bệnh.
Làm gì tiếp theo?
Nếu bạn thích kết hợp giãn cơ vào buổi tối, xem tập buổi tối và chuỗi 10 phút trước khi ngủ. Muốn có buổi tập đầy đủ hơn, đọc tập tại nhà 20 phút mỗi ngày.
App AI Coach 360 Workout có chương trình Dáng thẳng 4 tuần và chương trình thư giãn mắt cho người ngồi máy tính, kèm video mẫu từng bài. Hãy Tải AI Coach 360 Workout miễn phí tại trang tải app.
Câu hỏi thường gặp
Dân văn phòng nên giãn cơ những vùng nào?
Cổ, vai, ngực, lưng, cổ tay và phía trước hông. Ngồi lâu làm các vùng này giữ một tư thế quá lâu, nên đổi tư thế và giãn nhẹ thường giúp dễ chịu hơn.
Giãn cơ bao lâu một lần khi ngồi làm việc?
Đứng dậy vận động nhẹ khoảng mỗi 30 đến 60 phút. WHO khuyên hạn chế ngồi lâu và thay bằng vận động ở bất kỳ mức nào, dù chỉ vài phút.
Giữ mỗi động tác giãn cơ bao nhiêu giây?
ACSM gợi ý giữ khoảng 10 đến 30 giây mỗi động tác giãn tĩnh, lặp lại 2 đến 4 lần. Kéo đến khi thấy căng nhẹ, không đau.
Xoay cổ tròn có an toàn không?
Nên tránh xoay cổ thành vòng tròn nhanh, nhất là ngửa cổ ra sau. App hướng dẫn quay đầu chậm sang hai bên, không ngửa cổ, ba nhịp mỗi bên.
Khi nào đau cổ vai gáy cần đi khám?
Khi đau nhói, đau lan xuống tay, tê hoặc yếu tay, chóng mặt, nhức đầu dữ dội hoặc đau không đỡ sau vài ngày. Giãn cơ không thể thay thế việc khám bệnh.
Hướng dẫn từng bài
Nguồn tham khảo
- Bull FC et al. WHO 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med 2020;54(24):1451-1462, khuyến nghị hạn chế thời gian ngồi và thay bằng vận động.
- Garber CE et al. ACSM Position Stand. Med Sci Sports Exerc 2011;43(7):1334-1359, mục linh hoạt, giữ 10 đến 30 giây mỗi động tác giãn tĩnh.
- Behm DG et al. Acute effects of muscle stretching on physical performance, range of motion, and injury incidence in healthy active individuals. Appl Physiol Nutr Metab 2016;41(1):1-11.
- Nelson AG, Kokkonen J. Stretching Anatomy, 2nd ed. Human Kinetics, 2014, giải phẫu các động tác giãn cổ, vai, ngực.